Metoda odtworzeniowa (replacement value method) to jedna z czterech metod majątkowych wyceny przedsiębiorstwa. W cz. 1 przeczytaliście Państwo o metodzie księgowej, a w cz. 2 - o metodzie skorygowanych aktywów netto.

Metoda odtworzeniowa polega na wyznaczeniu wartości majątku przedsiębiorstwa poprzez określenie ak­tualnych na dzień wyceny nakładów inwestycyjnych i kosztów, niezbędnych do odtworzenia identycznego lub podobnego pod względem rzeczowym majątku.

Liczy się zużycie rzeczywiste a nie księgowe
Wartość odtworzeniowa wycenianego obiektu to różnica między aktualną ceną nowego obiektu a rzeczywistym jej zużyciem - wynikającym z oceny przez rze­czoznawcę majątkowego.

Podstawą wyceny odtworzeniowej jest zużycie rzeczywiste wycenionego obiektu, a nie zużycie księgowe.

Zdaniem ekspertów metoda ta jest przydatna w wycenie:
-  nowych i nowoczesnych przedsiębiorstw (tylko w odniesieniu do ta­kich podmiotów możemy dysponować łatwo dostępną i wiarygodną informacją o cenach);
-  przedsiębiorstw należących do branż charakteryzujących się relatyw­nie niskim stopniem postępu technologicznego (zapewnia to porównywalność wycenianych obiektów z nowymi).

Co w praktyce?
Prak­tycznie stosuje się dwa podejścia: szczegółowe i wskaźnikowe.

Pierwsze, szczegółowe, polega na ustaleniu aktualnych cen poszcze­gólnych składników majątku trwałego oraz rzeczywistych, oszacowanych przez ekspertów na podstawie oględzin i badań technicznych wskaźni­ków ich faktycznego zużycia na ustalony dzień wyceny.

Drugie podejście, wskaźnikowe, polega na ustaleniu wskaźników wzrostu cen i wskaźników przeciętnego rzeczywistego zużycia majątku. Podejście szczegółowe jest dokładniejsze, ale bardziej pracochłonne i ko­sztowne od podejścia wskaźnikowego.

W metodzie odtworzeniowej konieczne jest również przeszacowanie wartości inwestycji, gruntów i rzeczowych składników majątku obroto­wego według aktualnych ich cen. Ponadto konieczne jest zdyskontowa­nie i wyznaczenie dzisiejszej wartości długoterminowych należności i zo­bowiązań oraz posiadanych przez przedsiębiorstwo finansowych składni­ków aktywów.

Dokładniejsza wartość rynkowa
Metoda odtworzeniowa pozwala na większe niż metoda księgowa [Majątkowa metoda księgowa – cz. 1] zbliżenie wartości przedsiębiorstwa do wartości rynkowej. Wynika to przede wszystkim z wykorzystywania w metodzie odtworzeniowej aktualnych cen, wartości nakładów inwestycyjnych i kosztów do obliczenia wartości odtworzenia składników majątku i urealnieniu wskaźników ich zużycia.

Odpowiednia dla firm nowoczesnych
Metoda ta jest szczególnie przydatna w przedsiębiorstwach no­woczesnych, funkcjonujących w branżach o wolnej stopie postępu tech­nicznego. W innych przypadkach może dojść do przeszacowania wartości przedsiębiorstwa. Metoda odtworzeniowa podobnie jak inne metody majątkowe nie ujmuje czynników niemierzalnych, takich jak organizacja czy np. pozycja firmy na rynku.

Pracochłonne porządkowanie majątku firmy
Wycena metodą odtworzeniową jest bardzo pracochłonna i wymusza uporządkowanie ewidencji i gospodarki majątkiem przedsiębiorstwa. W praktyce gospodarczej zastosowanie tej metody może nastręczać wie­le trudności. Najważniejsze to:
- brak informacji o cenach,
- niezadowalająca charakterystyka techniczna środków trwałych,
- brak informacji o rodzaju zastosowanych materiałów i pracochłon­ności robót dla środków trwałych o charakterze budowlanym.

Niedogodności te i konieczność wykorzystania ekspertów (rzeczywisty ogląd i ocena majątku i stopnia jego zużycia) sprawiają, że metoda od­tworzeniowa ma mniejsze znaczenie w praktycznych analizach giełdo­wych prowadzących do określenia wewnętrznej wartości akcji.

Źródła danych do wyceny
Istnieją następujące źródła danych służących do określenia wartości odtworzeniowej:
1) oficjalne katalogi cenowe, katalogi zaopatrzeniowe, listy aktualnych cen detalicznych,
2) koszt odtworzenia własnych wyrobów według opinii własnych ekspertów,
3) szczegółowe indeksy tworzone przez przedsiębiorstwo na podstawie własnej znajomości rynku zaopatrzeniowego lub kosztów produkcji,
4) autoryzowane indeksy cen poszczególnych typów środków gospodarczych,
5) branżowe indeksy cen.

Warto pamiętać, że szacunek wartości przedsiębiorstwa metodą odtworzeniową jest silnie zdeterminowany stopniem rozwoju wtórnego rynku środków trwałych i obrotowych oraz aktualnych relacji popytu i podaży (hossa, bessa) na tym rynku.

Wycena w procesach fuzji i przejęć
Wykorzystanie metody odtworzeniowej do wyceny przedsiębiorstw w procesach fuzji i przejęć ma jedynie charakter uzupełniający i pomocniczy. Wynika to z faktu, że metoda ta odpowiada wprawdzie na pytanie, ile trzeba wydatkować pieniędzy, aby odtworzyć potencjał biznesowy zbliżony do potencjału przejmowanej firmy i może wyznaczać tym samym maksymalną cenę dla potencjalnego nabywcy, powyżej której opłaca mu się raczej zbudować nowe przedsiębiorstwo, niż kupować istniejące.

Nie odpowiada natomiast na kluczowe pytanie: czy warto to robić przy takich nakładach? Aby odpowiedzieć na to pytanie należy określić NPV takiego przedsięwzięcia inwestycyjnego.

Studium przypadku
Wartość majątku obrotowego i majątku trwałego skorygowanego wskaźnikiem wzrostu cen (na plus) i wskaźnikiem zużycia (na minus) dla spółki Dębica przedstawiono w tab. 1.

Tabela 1. Wartość 1 akcji spółki „X” wyznaczona metodą odtworzeniowa

Wyszczególnienie	Czerwiec 2006
Aktywa obrotowe	293 192,20
Aktywa trwałe	182 568,60
+ korekta wskaźnikiem wzrostu cen za I i II kwartał 2006 r.	0,103 x 132 568,60
-  korekta wskaźnikiem zużycia	0,080 x 182 568,60
Wartość przypadająca na 1 akcję	34,77
Cena 1 akcji na giełdzie 31.05.2006 r.	60,00
Ocena	przewartościowane

Z danych w tab. 1 wynika, że według metody wskaźni­kowej akcje spółki „X” w czerwcu 2006 r. były prawie dwukrotnie przewartościowane. Według metody odtworzeniowej nie należało w tym momencie kupować akcji spółki „X”.

W przykładzie przyjęcie wskaźnika zużycia wynika z poziomu odpisów amortyzacyjnych w spółce. Nie jest to idealny sposób i w praktyce przy wycenach tego typu nieodzowna jest konsultacja z eks­pertem i rzeczywisty ogląd majątku trwałego firmy. Dla przykładu, wartość księgowa przypadająca na 1 akcję spółki „X” w czerwcu 2006 r. wynosiła 30,68 zł, co potwierdza tezę o przewartościowaniu akcji spółki „X”.

W cz. 4 artykułu przeczytacie państwo o czwartej majątkowej metodzie wyceny – metodzie likwidacyjnej.


Autor: Sylwia Hucik Gaicka
Analityk portalu www.waluty.com.pl

---

WYCENA: Majątkowa metoda skorygowanych aktywów netto – modyfikacją metody księgowej (cz. 2) [tutaj]
WYCENA: Majątkowa metoda likwidacyjna (cz. 4) [tutaj]



ŹRÓDŁA:
1. Kamela-Sowińska A., Wartość firmy, PWE, Warszawa 1996.
2. Panfil M. (red.) i Szamblewski A. (red.), Metody wyceny spółki, Wydawnictwo Poltext, Warszawa 2006.
3. Tarczyński W., Rynki kapitałowe. Metody ilościowe, Placet, Warszawa 1997.