Sektor private equity w Polsce i w Europie Środkowo-Wschodniej rozwija się dynamicznie od 1990 r., a w latach 2005-2006 - okazał się być najlepszy na świecie pod względem zysków z inwestycji w fundusze PE. Polska jest, pod wieloma względami, znakomitym rynkiem dla inwestycji PE i choć uczyniła znaczny postęp na przestrzeni ostatnich 15 lat, ciągle jest jeszcze w drodze na szczyt. Mimo wszystko przyszłość wygląda dobrze dla polskiego rynku private equity.

W poprzednich artykułach przeczytaliście Państwo m.in. o: światowych definicjach private equity, różnych formach finansowania funduszy venture capital, cyklicznym charakterze procesu inwestycyjnego private equity, jak liczyć stopę zwrotu z zainwestowanego kapitału, jakie są metody pomiaru. Dokonaliśmy również oceny porównawczej private equity m.in. z leasingiem, factoringiem, emisją akcji i kredytem bankowym.
Dziś będzie mowa o strukturze branżowej inwestycji PE w Polsce i na świecie w ostatnich latach zwłaszcza, że Polska okazuje się być jednym z najbardziej obiecujących państw w centralnej Europie. Z kolei w cz. 2 przeczytacie o rezultatach (IRR) inwestycji funduszy PE w wybrane Polskie spółki oraz, jakie były przepływy gotówkowe z funduszy private equity. Zapraszam do lektury!

Nie tylko nowe technologie
Private equity wspiera inwestycje o różnym zaangażowaniu techniczno-technologicznym. Nie należy jednak ograniczać zastosowania PE tylko do dziedzin „nowych technologii”. Faktycznie kapitał tego typu jest wykorzystywany w bardzo szerokim zakresie. Polskie firmy zarządzające funduszami PE posiadają w swojej ofercie szeroki zakres obsługiwanych sektorów.

Tabela 1. Struktura branżowa inwestycji PE/VC w Polsce w latach 2003-2004

Branża	2003		2004
	Wartość (tys. zł)	Liczba spółek	Wartość (tys. zł)	Liczba spółek
Telekomunikacja/Media	173 719	13	199 306	6
Informatyka	523	1	0	0
Elektronika-inne	6 858	1	0	0
Biotechnologia	0	0	0	0
Medycyna	27 082	2	4 770	1
Energia	30 419	1	16 626	1
Dobra konsumpcyjne	148 959	7	23 835	5
Produkty i usługi przemysłowe	0	0	943	2
Chemia i gospodarka materiałowa	7 826	1	10 202	6
Automatyka przemysłowa	0	0	0	0
Produkcja-inne	17 247	6	77 790	2
Transport	5 425	1	4 285	1
Usługi finansowe	138 605	5	97 767	7
Usługi-inne	6 388	1	48 600	1
Rolnictwo	150	1	2 367	1
Budownictwo	8 780	4	103 067	1
Inne	13 581	4	0	0
Inwestycje ogółem	585 562	48	589 558	34
High-tech ogółem	181 105	15	199 306	6

Źródło: Rocznik 2005. Polskie Stowarzyszenie Inwestorów Kapitałowych, http://www.psik.org.pl, styczeń 2007.

Najwięcej środków PE zainwestowano w branżę telekomunikacyjną i media. Warto za­uważyć, że całość inwestycji w wysokie technologie w 2004 r. przypadała właśnie spółkom z branży telekomunikacyjnej. Znaczące środki przeznaczono również na rozwój budownictwa oraz usług finansowych (wykres 1).

Wykres 1. Struktura branżowa inwestycji PE w Polsce w 2004 r.


Branża private equity w gospodarkach wschodzących żyje w dużej mierze z pieniędzy zagranicznych. W krajach Europy Środkowo-Wschodniej, również w Rosji, ponad 80% kapitału, który przez fundusze private equity trafia do rodzimych spółek, pochodzi od inwestorów z zagranicy. Inwestorzy, którzy lokują pieniądze w tym regionie, oczekują stopy zwrotu na poziomie 23%. Przeważnie nieco wyższych stóp zwrotu spodziewają się na innych rynkach wschodzących.

Sektor private equity w Polsce i w całej Europie Środkowo-Wschodniej rozwija się dynamicznie od 1990 r. Polska jest, pod wieloma względami, znakomitym rynkiem dla inwestycji PE. Kwitnie tu przedsiębiorczość, dominuje sektor prywatny, który w 2002 r. wytworzył 77% produkcji sprzedanej przemysłu, inflacja spadła z 585,8% rocznie w 1990 r. do 0,5% po II kw. 2003 r., zaś wzrost gospodarczy sięgał w minionych latach nawet 7% rocznie.

Pierwsi inwestorzy kapitałowi pojawili się na rynku polskim we wczesnych latach 90. Były to bądź fundusze finansowane z pomocowych środków publicznych z misją rozwijania sektora prywatnego (np. Polsko-Amerykański Fundusz Przedsiębiorczości), bądź fundusze prywatne, które sondowały ten prawdziwie wschodzący rynek (np. Invesco).
Od tego czasu polski rynek kapitałowy okrzepł i dziś charakteryzuje się znaczną różnorodnością zarówno w aspekcie biznesowym, jak i finansowym. Rozwój firmy można dziś finansować z wielu źródeł - są wśród nich banki, giełda, firmy leasingowe, narodowe fundusze inwestycyjne, inwestorzy korporacyjni itp. Wciąż jednak na tym rynku inwestorzy typu private equity odgrywają bardzo ważną rolę wspierając dynamicznie rosnące firmy, które wymagają finansowania kapitałem. Coraz większą rolę private equity odgrywa również w transakcjach wykupu przedsiębiorstw.

Polska - jednym z najbardziej obiecujących państw w centralnej Europie
W stosunkowo krótkim czasie Polska i inne kraje Europy Środkowej i Wschodniej, stały się rynkiem dla dynamicznego rozwoju private equity. Zgromadzono i zainwestowano pokaźne kwoty, wiele spółek skorzystało z finansowania typu PE, tworząc dziesiątki tysięcy miejsc pracy. Fundusze zakończyły już inwestycje w ponad 300 spółkach, pokazując tym samym, że pomyślne wyjście z inwestycji jest na tym rynku codziennością, a fakt, że niektóre firmy zarządzające zgromadziły kapitały do trzeciego lub nawet czwartego z kolei funduszu dowodzi, że inwestycje w Polsce przynoszą spodziewane rezultaty dla inwestorów.

Rok 2004, rok wstąpienia Polski do Unii Europejskiej przyniósł pewne sygnały ożywienia na rynku private equity, którego efekty były widoczne w latach 2005-2006. Działające na polskim rynku firmy zarządzające funduszami pozyskały 1,4 mld PLN (303 mln EUR) na inwestycje w kolejnych latach. Środki te będą inwestowane przede wszystkim, choć nie tylko, w Polsce, bowiem pozostaje ona największym rynkiem PE w regionie o dużym potencjale wzrostu. Należy podkreślić, że środki te będą inwestowane w spółki przez kilka najbliższych lat.

Inwestycje PE w Polsce w 2004 r. zmniejszyły się w stosunku do 2003 r.. Wyniosły 610 mln PLN (134 mln EUR), co stanowiło spadek o prawie 22% w porównaniu z 2003 r., kiedy odnotowano 779 mln PLN (177 mln EUR). Większość inwestycji trafiła do spółek dojrzałych finansując transakcje wykupowe. Po raz pierwszy od wielu lat nie było inwestycji w spółki we wczesnym etapie rozwoju.

Spadek inwestycji na polskim rynku wynika częściowo ze zwiększenia aktywności inwestycyjnej w Bułgarii. Większość funduszy działających w Polsce to fundusze regionalne, a w 2004 r. kilka z nich zaangażowało swe środki w dwie wielkie transakcje na bułgarskim rynku. W efekcie polskie firmy zarządzające funduszami zainwestowały w 2004 r. 589 mln PLN (130 mln euro) - tyle samo, co w roku 2003 - jednak zaledwie 63% tej kwoty w Polsce, resztę zagranicą, przede wszystkim właśnie w Bułgarii. Natomiast w latach 2005-2006 fundusze skoncentrowały większą część swych inwestycji już na rynku polskim.

Atrakcyjność inwestycyjną polskiego rynku potwierdza fakt, że wiele firm zarządzających jest w stanie pozyskać środki do kolejnych (trzecich lub czwartych) funduszy. Fundusze dłużej obecne na rynku, które wyszły już z wielu inwestycji, pokazały, że są w stanie uzyskać bardzo dobre zwroty na zainwestowanych środkach. To pozwala inwestorom private equity przekonać się, że Polska jest dla nich, w gruncie rzeczy, takim samym rynkiem, jak rynki innych krajów europejskich.

Tabela 2. Fundusze private equity w Polsce

Fundusz	Nowe środki (w mln euro)	Wybrane inwestycje
Enterprise Investors	658	Agros (spółka spożywcza), Zelmer (AGD), Opoczno (materiały budowlane)
Argus Capital	250 (fundusz wystartował w XII.2006 r.)	Aster City (TV kablowa) San Marzano (sieć pizzerii)
Innova Capital	220 (fundusz wystartował w XII.2006 r.)	Euronet (bankomaty) PolCard (usługi finansowe) Energis (operator telefoniczny)
Societe Generale AM	150 (fundusz wystartuje w 2007 r.)	Poligrafia (drukarnia), CR Media (nadawca radiowy)
Caresbac	100 (fundusz wystartuje w 2007 r.)	Pupil (karma dla zwierząt), SPAR (sieć marketów)
BDG	100 (fundusz wystartuje w 2007 r.)	Ergis (tworzywa sztuczne) PWN (wydawnictwo)
Krokus PE	75 (fundusz wystartuje w 2007 r.)	Helios (kina) GB (zarządzanie wierzytelnościami)

Źródło: Kozińska K., Fundusze mają do zainwestowania cztery miliardy złotych „Gazeta Prawna”, z dnia 26 października 2006.

Najwięcej, bo 650 mln EUR, ma do wydania Enterprise Investors, największa w Polsce i w Europie grupa funduszy typu private equity, która do tej pory zgromadziła 1,6 mld euro. Innova Capital ma do dyspozycji 220 mln zł, a BDG około 100 mln zł. Kilka funduszy jeszcze domyka portfele.

Najwięcej inwestycji w Polsce fundusze dokonują na rynku małych i średnich firm, stąd wynika wielkość zaangażowania. Fundusz Invest Kredit liczy na to, że w roku 2006 zainwestuje w Polsce łącznie około 60 mln euro, co oznacza cztery większe transakcje lub kilka mniejszych.

Najbardziej poszukiwane są firmy z sektorów spożywczego, zdrowia czy infrastruktury. Konkurencja dla banków jest duża, bo o wspomaganie funduszy zabiegają też Fortis Bank, BZ WBK, Rabobank, Bank BPH.


Autor: Sylwia Hucik Gaicka
Analityk portalu www.waluty.com.pl

---

Fundusze private equity - akceleratorem rozwoju firmy (cz. 1) [tutaj]



ŹRÓDŁA:
1. Adamowicz E., Venture capital jako forma finansowania rozwoju przedsiębiorstw w Polsce, [w:] Zarzecki D. (red.), Czas na pieniądz. Zarządzanie finansami. Inwestycje i wycena przedsiębiorstw, t. II, Uniwersytet Szczeciński, Szczecin 2006.
2. Bednarz E., Biznes na licytacji, „Gazeta Prawna”, z dnia 8 maja 2006.
3. Brzezińska I., Venture capital jako źródło finansowania małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce [w:] Urbańczyk E. (red.), Strategie wzrostu wartości przedsiębiorstwa. Teoria i praktyka gospodarcza, Wydawnictwo Uniwersytetu Szczecińskiego, Szczecin 2004.
4. Chmielewska-Racławska M., Ponadprzeciętne zyski funduszy, „Parkiet”, z dnia 2 czerwca 2006.
5. Jeżak J., Sałata R., Fundusze venture capital jako akcelerator rozwoju firmy - przykłady z polskiej praktyki [w:] Kapuś P. (red.), Węcławski J. (red.), Rynek finansowy. Szanse i zagrożenia rozwoju. Zarządzanie finansami przedsiębiorstw i instytucji, t. II, Wyd. Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2005.
6. Kowalczuk K., Wystarczy wizja, a inwestorzy się znajdą, „Gazeta Prawna”, z dnia 17 października 2006.
Polskie Stowarzyszenie Inwestorów Kapitałowych, Rocznik 2002, Venture capital to kapitał szansy, Warszawa 2002.
7. Kupiecka E., Zagraniczni chcą przynajmniej 6 procent premii od private equity w regionie, „Parkiet”, z dnia 9 maja 2006.
8. Kozińska K., Fundusze mają do zainwestowania cztery miliardy złotych „Gazeta prawna”, z dnia 26 października 2006.
9. Kowalczuk K., Wystarczy wizja, a inwestorzy się znajdą, „Gazeta Prawna”, z dnia 17 października 2006.
10. Kornasiewicz: Venture capital w krajach rozwiniętych i w Polsce. CeDeWu, Warszawa 2004, s. 22.
11. Polskie firmy dają inwestorom szansę na duże zyski, „Rzeczpospolita”, z dnia 2 czerwca 2006.
12. Świderska J., Ocena wyników inwestycyjnych funduszy private equity w Europie [w:] Zarzecki D. (red.), Czas na pieniądz. Zarządzanie finansami. Inwestycje i wycena przedsiębiorstw, t. I, Uniwersytet Szczeciński, Szczecin 2006.
13. Tomaszkiewicz B., Zastój w fuzjach mamy za sobą „Puls biznesu”, z dnia 29 listopada 2006.
14. Tamowicz P., Venture capital - kapitał na start. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, Gdańsk 2004.
15. White Paper. Policy Priorities for Private Equity. Fostering Long-Term Economic Growth. EVCA 1995 [za:] A.
16. http://www.psik.org.pl/new/rynek3.php?PHPSESSID=7fd26857da07f32d67e157139f228eaf